गॅसचे युद्ध

लेखक : कथावाचक

सात समुद्र पार युद्धाचे नगारे वाजतात, पण त्याच्या झळा मला मात्र घरबसल्या माझ्याच स्वयंपाकघरात बसत आहेत. जागतिक घडामोडी आणि पुरवठा साखळीतील विस्कळीतपणाचा परिणाम थेट आपल्या ताटापर्यंत कसा पोहोचतो, हे आज प्रकर्षाने जाणवतंय.

परिस्थिती अशी आहे की, किमान सात दिवसांपूर्वी गॅस सिलेंडरसाठी नंबर लावला होता, पण अजूनही गॅसचा पत्ता नाही. गॅस वितरकाला विचारण्यासाठी कॉल करावा तर त्यांचा फोन सतत 'स्विच ऑफ' किंवा व्यस्त येतोय. हतबल होऊन स्वतः गॅस गोदामावर जावे, तर तिथे लोकांची प्रचंड गर्दी आहे. त्या गर्दीचा रोख पाहता रांगेत उभं राहूनही टाकी मिळेल असं वाटत नाही. तिथे चित्र काही वेगळंच आहे; कदाचित जास्तीचे पैसे देऊन काही लोक रांग मोडून गॅस पदरात पाडून घेत आहेत, काही ओळखीचा फायदा घेत आहेत, तर काही डोळ्यांत पाणी आणून वितरकासमोर दया-याचना करत आहेत. पण मी मनाशी एक निश्चय केला आहे मी असं काहीही करणार नाही. नको ती लाचारी आणि नको तो वशिला. त्याऐवजी, आपल्याकडे असलेला उरलेला गॅस अधिक दिवस कसा वापरता येईल आणि गॅसविनाही पोट कसे भरता येईल, यावर मी लक्ष केंद्रित करण्याचे ठरवले आहे. आपल्या पूर्वजांकडे जेव्हा आधुनिक साधने नव्हती, तेव्हाही ते चविष्ट जेवतच होते. आज त्याच 'नो-कूक' कलेची उजळणी करण्याची वेळ आली आहे.

गॅसविना चविष्ट जेवण: काही 'नो-कूक' रेसिपीज

जर गॅस पूर्णपणे संपला असेल किंवा तो वाचवायचा असेल, तर हे पदार्थ तुमचे तारणहार ठरतील:

 * पारंपरिक दडपे पोहे: पातळ पोहे पाण्यात न भिजवता ओल्या नारळाचे पाणी किंवा साध्या पाण्याचा हबका मारून मुरू द्यावेत. त्यात बारीक चिरलेला कांदा, टोमॅटो, हिरवी मिरची, कोथिंबीर, दाण्याचा कूट आणि लिंबू पिळावे. फोडणीशिवाय हे पोहे अत्यंत चविष्ट लागतात.

 * कच्चा मुरमुरा सुसला: मुरमुरे पाण्यातून धुवून लगेच निथळून घ्यावेत. त्यात थोडा दाण्याचा कूट, कच्चा कांदा, कोथिंबीर आणि चवीनुसार मीठ-साखर घालून एकत्र करावे. वरून थोडे कच्चे शेंगदाणा तेल टाकल्यास त्याला एक वेगळीच चव येते.

 * मोड आलेल्या कडधान्यांची भेळ: मूग किंवा मटकीला मोड आलेले असतील तर ते कच्चे खाणे सर्वात पौष्टिक. त्यात काकडी, गाजर आणि चाट मसाला टाकून एक उत्तम प्रोटीन-युक्त जेवण तयार होते.

 * दही-पोहे किंवा गुल-पोहे: पोहे धुवून त्यात दही-मीठ किंवा दूध-गूळ घालून खाणे हा सर्वात सोपा आणि तृप्त करणारा पर्याय आहे.

 * केळं-दूध शिकरण: जेव्हा भाजी करायला गॅस नसतो, तेव्हा शिकरण हा सर्वात उत्तम पर्याय. दूध, केळी आणि साखर/गूळ एकत्र करून भाकरी किंवा ब्रेडसोबत याचा आनंद घेता येतो.

 * काकडीची खमंग कोशिंबीर: काकडीचा कीस किंवा बारीक तुकडे, त्यात भरपूर दाण्याचा कूट, हिरवी मिरची आणि दही. हे केवळ तोंडी लावणं नसून एक पूर्ण आहार होऊ शकतो.

उरलेला गॅस वाचवण्यासाठी काही 'स्मार्ट' टिप्स

तुमच्या सिलेंडरमध्ये थोडाच गॅस शिल्लक असेल, तर तो जास्त दिवस टिकवण्यासाठी हे करा:

 * भिजत घालणे (Soaking): कोणतीही डाळ किंवा तांदूळ शिजवण्यापूर्वी किमान १ तास आधी पाण्यात भिजत ठेवा. यामुळे ते निम्म्या वेळात शिजतात.

 * पाणी कोमट करून ठेवणे: सकाळी एकदाच पाणी गरम करून ते थर्मसमध्ये भरून ठेवा. स्वयंपाकासाठी गार पाण्याऐवजी हे पाणी वापरल्यास गॅसची मोठी बचत होते.

 * वाफेचा वापर: पातेल्यावर झाकण ठेवल्याशिवाय काहीही शिजवू नका. वाफेमुळे अन्न जलद शिजते.

 * प्रेशर कुकरचा अट्टहास: शक्य असेल त्या सर्व गोष्टी कुकरमध्येच लावा. पातेल्यापेक्षा कुकर ७०% गॅस वाचवतो.

शेवटचा विचार

संकट हे माणसाला नवीन गोष्टी शिकवण्यासाठी येते. गॅसची टंचाई हे आपल्याला संयम आणि नियोजनाची किंमत समजावून सांगत आहे. लाचारी करण्यापेक्षा स्वाभिमानाने आणि उपलब्ध साधनांचा विचारपूर्वक वापर करून आपण या परिस्थितीवर नक्कीच मात करू शकतो.

तुम्हीही तुमच्या घरी गॅस वाचवण्यासाठी काय करताय? किंवा तुमच्याकडे काही खास 'विना-गॅस' रेसिपीज आहेत का? कमेंट्समध्ये नक्की सांगा!

तुमचाच, कथावाचक